रुपान्तरण पत्रिका – २०७२ असार अंक (वर्ष १९, अंक ३)

यस अंकमा अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूको राजनैतिक अधिकारका लागी गरिएको वकालतलाई मुख्य सामाग्री बनाईएको छ। त्यसका साथै महासँघले गर्दै आएका केहि मुख्य कृयाकलाप तथा उपलब्धिहरू र महासँघको पुनर्निमित पहुँचयुक्त कार्यलय निमार्णको फोटोकथा पनि समेटिएको छ। अन्य लेख तथा सामाग्रीहरू यथावत छन्।

यसपालीको रुपान्तरण दैनिकमा प्रकासित सम्पुर्ण सामाग्रीहरू तल पृष्ठ अनुसार राखिएको छ।

सामाजिक सञ्जालमा अपाङ्गताका सवाल

सुदर्शन सुवेदी नेपालको संविधान, २०७२ को प्रारम्भिक मस्यौदामा अपाङ्गता भएका नागरिकको राजनीतिक र समावेशीकरणको अधिकारको सवाललाई पूरै बेवास्ता गरेर ३० लाख नागरिकलाई छाडेर बनाएको संविधान पूर्ण हुन कदापि सक्दैन । अपाङ्गताको सवाल विशिष्ट सवाल हो । तसर्थ, भर्खरै सार्वजनिक भएको संविधानको मस्यौदाको धारा ८६ मा व्यवस्थापिकाको गठन, धारा ८८ (२) प्रतिनिधिसभाको गठन, धारा १७५ र धारा१७५ (४) प्रादेशिकसभाको गठन, धारा २०३ गाउँ कार्यपालिका र प्रमुखसम्बन्धी व्यवस्थाको धारा २०१३ (५) र धारा २०१४, सबै स्थानमा अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूको समानुपातिक सहभागिता र प्रतिनिधित्व हुनु पर्नेमा छुट्न गएको छ । यसैगरी विशेषगरी अपाङ्गता भएका बालबालिकाको सवाल, मौलिक हकमा छुट्टै धाराको व्यवस्थासहितको प्रावधान मस्यौदामा…


समावेशी संविधान

विचार देवकला पराजुली अपाङ्गता बाध्यता, विवशता वा अझ भनौं सत्य हो । संसारमा यस्तो कुनै पनि धर्म र लिङ्ग छैन जहाँ अपाङ्गता नहोस् र अपाङ्गता हुन सक्ने सम्भावना पनि नभएको होस् । प्रत्येक धर्म, वर्ग, जात र समुदायमा हुने हुन सक्ने अपाङ्गता वर्गको वास्तविकता वा पीडा प्रत्येक जातजाति, धर्म, वर्गलाई हुनुपर्ने हो र त्यस्तो भवितव्य सम्झेर पनि बुझ्नु र अधिकार दिन सक्‍नुपर्ने हो । हामी अहिले नेपालमा सातौं संविधान बनाउँदै छौं र त्यस्तो संविधान बनाउन जननिर्वाचित संविधानसभा पनि गठन भएको छ, जसलाई संसारको सबैभन्दा समावेशी संविधानसभा भनेर पनि भन्दै आएका छौं । तर, राज्यभित्र ठूलै सङ्ख्यामा उपस्थिति रहेका अपाङ्गता भएका…


अपाङ्गता

कविता सरिता अर्याल नभए नि सबल सबै शरीरका अङ्ग, साङ्ग झैँ आघि बढ्न सक्छन् अपाङ्ग ।   हामी पनि देशका निम्ति पक्कै केही गर्छौँ, देशको विकास निर्माणमा पनि लागि पर्छौँ ।   आँखा कान कम्जोर तर बौद्धिक विकास राम्रो, हेलेन केलर बनेकी छिन् उदाहरण हाम्रो ।   बनिन् उनी नव-दिनकी बिहान मिर्मिरे, त्यस्तै अर्की तारा हाम्री झमक घिमिरे ।   अझै पनि समान परिवर्तन भएको छैन, अपाङ्गले स्वतन्त्र भई बाँच्न पाको छैन ।   जहाँ जाऊँ छि छि दुर्दुर घृणामात्रै पाउने, कहिले होला सब मानिसको घैँटोमा घाम लाग्ने ?   अवसर पाए पक्कै त्यसलाई हामी ग्रहण गर्छौ, सहीरूपमा नि अवसरको…


खोई त हाम्रो राजनैतिक अधिकार?

आवरण कथा काठमाडौँ उपत्यकाको पुस महिनाको मुटु नै कमाउने जाडो ! कठ्याङ्‍ग्रिने जाडोमा पक्की सडकमा ह्विलचियर, सेतोछडी, बैशाखी र क्यालिपर लिएका सयौँको सङ्ख्यामा मानिस ! अधिकार र स्वतन्त्रताका लागि चर्का-चर्का नारा घन्काइरहेका ... ...। यसैबीच त्यो भिड एकाएक सिंहदरबारतिर हानिन्छ । उसैगरी ह्विलचियर, सेतोछडी, वैशाखी अनि क्यालिपरहरूसँगै ... ... । अचानक प्रहरीको ठूलै टुकडीसँग जम्काभेट हुन्छ ! धेरैका ढाडमा बज्रन्छन् प्रहरीका लठ्ठी ! अनि थुप्रैका टाउकोमा बाँधिन्छन् मेडिकल पट्टी ! यो सन्दर्भ अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूले आफ्नो राजनीतिक अधिकार प्राप्तिका लागि गरेको सडक सङ्घर्षको हो । सदियौंदेखि दबाइएको आवाजको प्रस्फुटनको हो । अझ भनौं अपाङ्गतालाई सक्रिय जीवनको अन्त्य ठान्नेहरू अनि अपाङ्गता…


महासंघले सञ्चालन गरिरहेका केहि महत्वपूर्ण परियोजना र मुख्य उपलब्धीहरू

गतिविधि १. अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूको समावेशीकरण डी.पी.ओ.डी. डेनमार्कसँगको साझेदारीमा सन्  २०१३ बाट शुरु भएको अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूको समावेशीकरणसम्बन्धी परियोजना हाल तेस्रो वर्षमा प्रवेश गरेको छ । जिल्ला कार्य समितिमार्फत १० वटा जिल्ला (झापा, इलाम, नुवाकोट, सिन्धुपाल्चोक, कास्की, कपिलवस्तु, जुम्ला, सुर्खेत, कैलाली र वैतडी) मा र केन्द्रमा विभिन्न गतिविधि सहित सञ्‍चालन भइरहेको यस परियोजना अन्तर्गत केन्द्रीयस्तरमा राष्ट्रिय नीति तथा कार्ययोजना निर्माणमा पहल गर्ने, महासङ्घका विभिन्न संरचनामा सुशासनलाई सबलीकरण गर्ने र जिल्ला कार्य समिति तथा गाउँ तहमा काम गरिरहेका अपाङ्गता भएका व्यक्तिका स्वावलम्बी समूहहरूको क्षमता विकास गर्ने र विपद् व्यवस्थापनमा अपाङ्गताको समावेशीकरणका लागि काम हुँदै आएका छन् । केन्द्र र जिल्लामा गरी १३ जना कर्मचारीले…


मनोसामाजिक अपाङ्गता र पुनर्स्थापना

आलेख मातृकाप्रसाद देवकोटा सर्वप्रथम मानसिक समस्या, मानसिक अपाङ्गता र मनोसामाजिक अपाङ्गताको तात्विक भिन्नताबारे बुझ्नु जरुरी छ । मानसिक समस्या पहिचान गर्न सकिने, चिकित्सकीय रुपमा थाहा पाउन सकिने अवस्था हो, जसको परिणामस्वरुप कुनै व्यक्तिको सोच, मनस्थिति र व्यवहारमा उल्लेख्य क्षति पुग्छ । मस्तिष्क र मानसिक अङ्गहरुमा आएको समस्या चेतना, स्फूर्ति, स्मरणशक्ति, भाषा, गणना जस्ता बौद्धिककार्य सम्पादनका क्रममा आउने समस्याका कारण उमेर र परिस्थिति अनुसार व्यवहार गर्न नसक्नु तथा बौद्धिक सिकाइमा ढिला हुनुलाई मानसिक अपाङ्गता मानिन्छ । मनोसामाजिक अपाङ्गताको अवधारणा भने फरक छ । मनोसामाजिक अपाङ्गताले व्यक्ति र ऊप्रतिको सामाजिक अवधारणालाई जनाउँदछ । यो यस्तो मान्यता हो, जसले कुनै व्यक्तिको जीवन परिस्थितिहरुमा…


नेपाली राजनीति, भूकम्प र अपाङ्गता

विश्लेषण श्रीकान्त सापकोटा विक्रम संवत २०७१ का पछिल्ला महिना नेपाली राजनीतिमा विगत जस्तै बिबाद, तनाब र बेमेलका महिनाका रुपमा रहे । विशेष गरेर माघको पहिलो साता नेपालको संविधानसभामा विचित्रको घटना हुन पुग्यो । सभासदहरु नै तोडफोड र आक्रमणमा उत्रिए । दलहरु नेपाली जनताका समावेशीकरण, सङ्घीयता, सामाजिक न्याय र लोकतान्त्रिक मूल्य मान्यतासहितको चिरकालदेखि अपेक्षा गरिएको संविधान जारी गर्न प्रतिबद्धता जाहेर गरिएको मिति माघ ८ गते एकपटक पुन असफल भए । नेपाली जनताका हकहित र अधिकार सुनिश्चित गर्न जनताका प्रतिनिधिका रुपमा संविधानसभामा पुगेका सभासदहरु दलीय स्वार्थमा डुबेका, राष्ट्रिय हित र जनचाहनाको बेवास्ता गरेका, एक अर्कालाई स्वीकार्ने, सम्मान गर्ने र सुन्ने संस्कारविपरीत गएका…


हिमोफिलिया र अभिभावकका पीडा

जानकारी वेदराज ढुङ्गाना वंशाणुगतरूपमा अन्तरण हुने रक्तश्रावसम्बन्धी विकृति हिमोफिलिया हो । जीवनको पूर्णता विभिन्न संरचना र प्रणालीसँग निर्भर छ । लाग्छ, हिमोफिलिया रक्त संचार प्रणालीसँग निर्भर छ । यो रगतको संरचनासँग सम्बन्धित छ र लाग्छ शारीरिक बनावटसँग सम्बन्धित छ । यी सबै तथ्यसँग हिमोफिलियाको नजिकको सम्बन्ध छ । रगतमा विभिन्न प्रक्रिया सञ्चालन भइरहेका हुन्छन् । त्यस्त प्रक्रिया रगत बन्नका लागि आवश्यक पर्ने विभिन्न तत्वसँग सम्बन्धित हुन्छन् । ती तत्वका विभिन्न काम छन् र तिनै काम पूर्णरूपमा सम्पन्न गर्न ती आफैंमा पूर्ण हुनुपर्छ । त्यस्तै तत्वमध्ये रगतलाई अनियमितरूपमा बग्नबाट रोकथामको काम गर्ने आवश्यक तत्वहरूलाई रक्त रोक्न अवश्यक तत्व (Clotting Factors) भनिन्छ…


अपाङ्गता अधिकारको क्षेत्रमा भएका पछिल्ला उपलब्धि र राष्ट्रिय अपाङ्ग महासङ्घ नेपालको नेतृत्व

सम्पादकीय नेपालमा अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूका सवाललाई अधिकारका दृष्टिकोणबाट व्याख्या गर्दै यसका बारेमा समुदाय, अपाङ्गता भएका व्यक्ति र विभिन्न सरोकारवालालाई सुसूचित गराई राज्यका कानुन, नीति र कार्यक्रमहरूमा सुनिश्चित गर्न राष्ट्रिय अपाङ्ग महासङ्घको नेतृत्वदायी, समन्वयकारी र अभिभावकको भूमिका निकै महत्वपूर्ण रहेको छ । विशेष गरेर अपाङ्गतासम्बन्धी नीति निर्माण र तिनको कार्यान्वयनमा राज्यलाई जिम्मेवार बनाउन, दबाब सिर्जना गर्न र अपाङ्गताको अधिकारमुखी अवधारणालाई स्थापित र संस्थागत गर्न महासङ्घले निकै राम्रा कामहरू गरेको छ । अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूका अधिकारलाई उनीहरूको वास्तविक जीवनमा उतार्न अरूको तुलनामा यस क्षेत्रमा अझै धेरै काम गर्न बाँकी रहे पनि नीतिगत तहमा हासिल उपलब्धि निकै महत्वपूर्ण छन् । महासङ्घले गरेको सफल…


The Inside Story

Inside Story Shila Thapa Today there are several memories coming in my mind continuously. As I go down the memory lane, a picture of an 8 year old girl flashes every time. The story takes me 5 years back in the time line where I met this girl in Baglung district, a remote area in Western region of Nepal. After finishing the meeting, my team and I decided to visit a famous temple situated nearby. While going to the temple, we had to cross a lonely pathway in the mid of the forest area and there I saw this girl…


महासङ्घको पहुँचयुक्त कार्यालय र अपाङ्गतामैत्री शौचालय निर्माणको तस्बिर-कथा

फोटो कथा राष्ट्रिय अपाङ्ग महासँघ नेपालको भृकुटिमण्डप स्थित केन्द्रिय कार्यालयको आन्तरिक बनावटलाई परिवर्तन गरेर अपाङ्गता भएका व्यक्तिका लागी पहुँचयुक्त बनाईएको छ। त्यसै गरी कार्यालय परिसरमा महिला र पुरुषका लागी छुट्टाछुट्टै अपाङ्गता मै्त्री शौचालय बनाईएको छ। यस सामाग्रीमा सो कार्यालय पुनर्निमाणको तस्बिर कथा समेटिएको छ। Photo Feature of Restructed Accessible Office of NFDN राष्ट्रिय अपाङ्ग महासँघ नेपालको भृकुटीमण्डप स्थित केन्द्रिय कार्यालयलाई पुनर्निमाण गरी त्यसलाई अपाङ्गमैत्री बनाईएको छ। साथै त्यसमा महिला र पुरुषको लागी पनि अपाङ्गता मैत्री शौचालयको निर्माण गरिएको छ। यो त्यहि पुर्निमाणको फोटो कथा हो। This is a photo story of rebuilding of NFDN Building to make it disability friendly…


अगाडी र पछाडीका कभर तस्बिरहरू

Rupantaran 2072 Issue 03 Cover Photos These are the pictures published in Rupantaran magazine of NFDN in its 3rd issue of year 2072. There are 23 images in this folder strike.JPG अन्तरवार्ता कसरी दिने भन्ने तालिमका सहभागीहरू अष्ट्रेलियन परियोजना अन्तरगत सीभी लेखन तालिमका सहभागीहरू बालभेलाको उद्घाटनमा पानसमा बत्ति बाल्दै अपाङ्गता भएका बालबालिकाहरू बालभेलाको कार्यक्रम संचालन गर्नु हुदै महासँघका सचिव मुकुन्द दाहाल बालभेलाका अवसरमा होचापुड्का बालक आफ्ना बुबासँग तस्बिर बनाउँदै बालभेलामा उत्कृष्ट मध्य एक मनिषा राईले बनाउनुभएको तस्बिर बालभेलामा उत्कृष्ट मध्य एक निमा शेर्पाले बनाउनुभएको तस्बिर बालभेलामा उत्कृष्ट मध्य एक साहिल गुरुङ्गले बनाउनुभएको तस्बिर बालभेलामा उत्कृष्ट मध्य एक सृजना राईले बनाउनुभएको…


रुपान्तरणका अन्य अंकहरू हेर्नको लागी अभिलेखायमा जानुहोस्।